ForsÝ­a
Ofvirknivefur
Ofvirknibˇk 
Kj÷r■÷gli
KŠrleiksspili­
Umsagnir 
Kom inn!
Li­veitendur

Ofvirkni 
-
bˇk fyrir kennara og foreldra


H÷fundur Ofvirknibˇkarinnar,
Ragna Freyja Karlsdˇttir, sÚrkennari.

Inngangur

HÚr fer ß eftir ritfregn GrÚtars L. Marinˇssonar, sem birtist Ý Netlu - VeftÝmariti um uppeldi og menntun Rannsˇknarstofnunar Kennarahßskˇla ═slands ■ann 9. jan˙ar 2002.  

HÚr finnur­u ritfregnina Ý Netlu en ■vÝ mi­ur skila sÚrÝslensku bˇkstafirnir sÚr ekki kurteislega ß skjß ritara og ■vÝ fylgir textinn hÚr fyrir ne­an.

Netla
VeftÝmarit
um uppeldi
og menntun

Rannsˇknar-
stofnun
Kennara-
hßskˇla
═slands

Ritfregn
birt
9. jan˙ar
2002

Gretar L. Marinˇsson

Amorsrß­

Ragna Freyja Karlsdˇttir
Ofvirknibˇkin fyrir kennara og foreldra
H÷fundur gefur ˙t
Kˇpavogur 2001

Sumir nemendur eru illa li­nir Ý skˇla e­a ß eigin heimili vegna mikillar athafna■arfar, ˇrˇleika e­a hvatvÝsi. ,Ofvirkniĺ, e­a AMO (athyglisbrestur me­ ofvirkni), eins og Ragna Freyja křs a­ kalla fyrirbŠri­ Ý ■essari bˇk, er lřsing ß slÝkri heg­un sem birtist Ý m÷rgum myndum og getur ßtt sÚr margvÝslegar orsakir. H˙n er ■vÝ ekki til Ý ■eim skilningi a­ hŠgt sÚ a­ benda ß eitt e­a fleiri einkenni, orsakir e­a aflei­ingar sem ˇyggjandi vÝsbendingar um tilvist. Ůetta er greiningarheiti yfir samsafn heg­unareinkenna sem einstaklingar sřna ß řmsum ■roskaskei­um, Ý řmsu samhengi, a­ řmsu marki og Ý řmsum samsetningum. Ůa­ ß vissulega vi­ um flesta ■ß heg­un sem vi­ sřnum einhvern tÝmann ß Švinni, vi­ einhver tŠkifŠri.

En sÚrfrŠ­ingar (a­allega ge­lŠknar og sßlfrŠ­ingar) hafa komi­ sÚr saman um ■etta heiti, me­ tilheyrandi greiningarvi­mi­um, til a­ lřsa heg­un, sem sÚ afbrig­ileg og talin af lÝffrŠ­ilegum s÷kum og ■arfnist ■vÝ sÚrfrŠ­ilegrar me­fer­ar. ┴­ur, og ß ˇlÝkum tÝmaskei­um, var slÝk heg­un řmist talin stafa af si­leysi, agaleysi, taugaveiklun e­a frekju og ■arfna­ist vi­brag­a Ý samrŠmi vi­ rÝkjandi skřringu ■ess tÝma. Ůa­ sem ekki hefur breyst er a­ heg­unin sem um er rŠtt er talin ganga ˙t fyrir vi­urkennd m÷rk fÚlagslegra si­areglna. Skilgreiningin er ■vÝ Ý rauninni si­fer­ileg og menningarbundin, enda speglast ■a­ Ý miklum mun ß tÝ­ni milli landa. Ůar sem ■a­ er eitt hlutverk skˇla og heimila a­ ala b÷rn upp Ý gˇ­um si­um er ■eim mikilvŠgt a­ kunna skil ß rÚttum vi­br÷g­um vi­ slÝkri heg­un. Ekki er verra ef kenningarnar aflÚtta eilÝfri sektarkennd skˇla og heimila yfir ■vÝ a­ rß­a illa vi­ uppeldi­. ŮvÝ hafa flestir foreldrar og sÚrfrŠ­ingar skˇlakerfisins teki­ fagnandi samkomulaginu um heilkenni­ ADHD. Skammst÷funin merkir bˇkstaflega athyglisbrestur me­ ofvirknir÷skun e­a, Ý beinni ■ř­ingu: AMOR, (sem er jafnframt Ý betra samrŠmi vi­ kŠrleiksbo­skap bˇkarinnar en AMO). ═ bˇk ■essari mß einnig finna greiningarvi­mi­ fyrir heilkenni­. Ůessi vi­mi­ hafa veri­ notu­ af Greiningarst÷­ rÝkisins og heilbrig­isstofnunum hÚrlendis um nokkurra ßra skei­. Ragna Freyja fjallar um erfi­a heg­un barna undir heiti heilkennisins og bŠtir jafnframt atferlisgreiningu Ý verkfŠrakistu sÝna. Bˇkin byggir ■annig ß ■vÝ einstaklingslÝkani sem einkennir umfj÷llun um sÚr■arfir barna hÚr ß landi og vÝ­a erlendis um ■essar mundir.

En Ragna Freyja fer engar venjulegar sÚrfrŠ­ilegar lei­ir vi­ a­ ˙tskřra heg­unarerfi­leika e­a vi­br÷g­ vi­ ■eim. H˙n leggur ßherslu ß a­ laga umhverfi­, ekki sÝst framkomu annarra, ■annig a­ b÷rnum me­ erfi­a heg­un lÝ­i vel og lŠri. Lei­in sem h˙n kennir er vitsmunaleg nßlgun ■ar sem gert er rß­ fyrir ■vÝ a­ barni­ hafi sko­un ß heg­un sinni og Ýmynd og geti a­ marki haft ßhrif ß hvorutveggja me­ eigin skynsemi og stu­ningi fullor­inna. ┴hersla er ß sterka ■Štti Ý fari barnsins, ekki einungis til a­ styrkja sjßlfsvitund ■ess heldur ekki sÝ­ur vegna ■ess a­ mikilvŠgt er, a­ mati h÷fundar, a­ hugsa ■annig um anna­ fˇlk.

Ůa­ sem einkennir bˇkina er barnvŠnn skilningur, vir­ing fyrir rÚtti einstaklingsins, umhyggja og mann˙­leg vi­br÷g­ vi­ erfi­leikum. Bˇkin er hafsjˇr af ■ekkingu, reynslu og visku ß svi­i mannlegra samskipta, og gˇ­um rß­um Ý samskiptum vi­ erfi­ b÷rn. Ůetta er si­frŠ­i samskipta af bestu tegund og umfj÷llunin er hjartnŠm ß k÷flum, enda mynd af hjarta nota­ til a­ einkenna svonefndar Írs÷gur, tilvitnanir Ý krakka sem segja oft meira en frŠ­ilegi textinn. Ůess vegna er ß stundum erfitt a­ samrŠma bo­skapinn flokkunarhugsunarhŠtti greiningarvi­mi­a og vÚlrŠnum forsendum atferlisgreiningar, sem h÷fundur fellir inn Ý umrŠ­una ßn sřnilegra vandkvŠ­a.

Bˇkin er a­allega hugsu­ fyrir kennara og foreldra, en er ■ˇ ■÷rf lesning ÷llum sem umgangast b÷rn, og ■a­ eru vissulega fleiri en ■eir sem eiga b÷rn e­a kenna ■eim. H˙n ß vi­ um ÷ll b÷rn einhvern tÝmann en ■ˇ sÚrstaklega um ■au sem ekki hafa nŠgilegt vald ß vi­fangsefnum skˇlans og standa illa undir kr÷fum hans. ═tarlegur rß­abanki gerir bˇkina eflaust eftirsˇtta sem uppflettirit. Ëvenjulegt og kŠrkomi­ er a­ sjß fj÷lm÷rg gˇ­ rß­ til barnanna sjßlfra, sem uppalendur og kennarar geta mi­la­.

Bˇkin er fallega ˙r gar­i ger­ og gott a­ handfjalla hana. Atri­askrß eykur enn gildi hennar. H˙n er hins vegar allt of dřr fyrir vasa venjulegra foreldra e­a kennara. Ůa­ slˇ mig jafnframt illa a­ h÷fundur nefnir Ý formßla fyrirtŠki sitt, sem sinnir rß­gj÷f vegna ofvirkni. Ůar me­ missir riti­ nokkurn tr˙ver­ugleika sem fagleg lei­beining ß forsendum foreldra, kennara e­a nemenda. Nokku­ ber ß skorti ß bˇkfrŠ­ilegri rß­gj÷f til h÷fundar, eins og ˇsamrŠmi Ý skrßningu heimilda. Ůa­ er heldur ekki au­velt a­ ßtta sig ß ■vÝ hva­ af efninu h÷fundur sŠkir Ý rit annarra, ■ar sem fßar tilvÝsanir eru Ý texta e­a ne­anmßls.

Ath!!

Letur-
breyting

GËP

A­ lokum mß gera nokkrar athugasemdir vi­ me­fer­ sta­reynda og hugtaka. Ůannig eru t÷lur um tÝ­ni AMO ß reiki (bls. 16) og vÝ­a sta­hŠft a­ Ĺrannsˇknir sřnaůĺ ßn ■ess a­ heimilda sÚ geti­. NeikvŠ­ styrking er rangt ˙tskřr­ (bls. 74) sem refsing Ý sta­ fjarlŠgingar ß neikvŠ­u ßreiti. Einnig er mˇts÷gn fˇlgin Ý ■vÝ a­ leggja til a­ skipt sÚ um umbun ■egar nemendur ■reytast ß umbunakerfinu (bls. 76). Ůß virkar ekkert sem styrking. ┴ bls. 15 er tala­ um a­ ■essa nemendur skorti ekki hŠfni til nßms heldur komi eitthva­, t.d. athyglisbrestur, Ý veg fyrir a­ h˙n nřtist. En hva­ er hŠfni til nßms ef h˙n nřtist ekki til nßms?
 

Spyrja mß hva­a hlutverki skˇlakerfi­ eigi a­ gegna Ý vi­br÷g­um vi­ b÷rn me­ slÝka heg­un. Hva­a ßhrif hafa marka­svi­horf Ý menntun ß vi­br÷g­ skˇlanna, t.d. aukagrei­slur til kennara vegna erfi­ra nemenda, auknar kr÷fur um betri ßrangur Ý nßmi og samrŠmd prˇf? Hva­ um rÚtt annarra barna til nŠ­is til vinnu? Hva­ um sÚrdeildir, sÚrskˇla, Barna- og unglingage­deild og ÷nnur ˙rrŠ­i kerfisins? Um ■etta er ekki fjalla­ Ý ■essari bˇk enda eflaust ekki til ■ess stofna­. En spurningar af ■essu tagi vakna vi­ lesturinn.

bˇkinni tekst R÷gnu Freyju frßbŠrlega vel a­ fjalla um uppeldi og kennslu barna sem falla Ý greiningarflokkinn AMO, sem vaki­ hefur athygli ß sÝ­ust ßrum. H˙n gerir ■a­ me­ ■vÝ a­ t˙lka sj˙kdˇmshugsunarhßtt greiningarvi­mi­anna og breyta honum ■annig Ý mann˙­legan skilning ß lifandi einstaklingum. Ůannig glŠ­ir h˙n heg­unina lÝfi og gerir merkilappana merkingarbŠra. Ůess vegna mŠli Úg me­ bˇkinni vi­ alla sem umgangast b÷rn sem ■eim ■ykja erfi­.

9. jan˙ar
2002

*   *   *

Efst ß ■essa sÝ­u * ForsÝ­a * Ofvirknivefur * OfvirknibˇkUmsagnir