Forsķša 
Ofvirknivefur 
Ofvirknibók 
Kom inn!
Gylfi Jón Gylfason

Gylfi Jón Gylfason - 25.02.01:

yfirsįlfręšingur og deildarstjóri sérfręšižjónustu hjį skólaskrifstofu Reykjanesbęjar

Ritalķn

- blessun eša bölvaldur?
Leitiš upp-
lżsinga sem 
unnt er 
aš treysta!!
Foreldrar ofvirkra barna og öšrum sem mįliš er skylt žurfa aš mynda sér skošun į lyfjagjöf viš ofvirkni. Sś skošun žarf aš grundvallast į upplżsingum sem hęgt er aš treysta. Įstęša er til aš vara viš óvöndušum mįlflutningi sem oft sést ķ umręšu um lyfiš. 

Undanfarnar vikur hefur lyfiš ritalin og réttmęti žess aš beita žvķ sem hluta af mešferši viš ofvirkni veriš rętt ķ fjölmišlum.
Tilgangur greinarhöfundar meš žessum skrifum er aš vara foreldra ofvirkra barna og ašra sem mįliš er skylt viš óvöndušum mįlflutningi sem oft sést ķ umręšu um lyfiš. 

Mešal andstęšinga ritalins er žvķ mišur aš finna fólk sem beitir mjög vafasömum mešulum ķ žeim tilgangi aš fį foreldra til aš lįta börn sķn hętta į rķtalini og verša hér talin til nokkur dęmi um óvandašan og beinlķnis rangan mįlflutning.

Rangfęrslur

- nokkur dęmi
.. ekki til ... Oft er žvķ haldiš fram aš ofvirkni sé ekki til. Foreldrum, kennurum og leikskólakennurum er gjarna kennt um įstand barnsins. Stundum er žvķ haldiš fram aš börnin žurfi bara aš fį meira af “tengslavķtamķnum” žį verši allt ķ lagi. Žaš er aš segja aš įstęšan fyrir erfišleikum barnanna sé aš foreldrarnir séu lélegir uppalendur og aš uppeldisstéttir vinni ekki störf sķn nęgilega vel. 

Litiš er framhjį žeirri stašreynd 

  • aš enginn gešręnn barnakvilli hefur veriš rannsakašur meira en ofvirkni 
  • og aš ofvirkni er lķkt og gešklofi og žunglyndi flokkašur sem sjśkdómur ķ alžjóšlegum flokkunarkerfum. 

Žau flokkunarkerfi sem eru ķ notkun ķ dag byggja į višurkenndum rannsóknum fęrustu vķsindamanna į hverju sviši fyrir sig. Tilvist ofvirkni sem sjśkdóms veršur žvķ vart dregin ķ efa.

Samsęris-
kenningar
Samsęriskenningar af żmsu tagi eru mjög vinsęlar. Til dęmis er žvķ oft haldiš fram aš ritalin-mešferš viš ofvirkni snśist um peninga, ekki hagsmuni barnsins. Įstęša žess aš lęknar og annaš fagfólk rįšleggi ritalinmešferš viš ofvirkni er sögš sś aš žessir faghópar séu į mįla hjį lyfjafyrirtękjum og hafi af žvķ af žvķ beinan fjįrhagslegan įvinning aš koma sem flestum į lyf. Meš mįlflutningi af žessu tagi er beinlķnis veriš aš vega aš starfsheišri lękna og annarra sem aš mešferšinni koma.
Ritalķn /
amfetamķn
Mikiš er gert śr žvķ aš ritalin sé ķ ętt viš amfetamķn og gefiš ķ skyn eša jafnvel sagt berum oršum aš ofvirk börn sem eru mešhöndluš meš lyfinu séu ķ vķmu mešan į mešferš stendur. Žessi fullyršing er aš sjįlfsögšu röng. Ofvirk börn eru ekki ķ vķmu mešan į mešferš stendur.
Aukaverkanir Tķšni aukaverkana sem hugsanlegar eru af lyfinu eru blįsnar śt. Žess er aš sjįlfsögšu vandlega gętt aš žegja yfir žvķ aš aukaverkanirnar eru sjaldgęfar og einungis ķ undantekningartilfellum naušsynlegt aš hętta mešferš vegna žeirra.
Bent į
betri (??)
leišir
Kynnt eru til sögu nż śrręši sem eiga aš geta komiš ķ stašinn fyrir lyfjamešferšina. Lįtiš er hjį lķša aš geta žess aš įhrif žessara nżju ašferša hafa ekki veriš rannsökuš og eiga žaš yfirleitt sameiginlegt aš vera gagnslaus eša žvķ sem nęst gagnslaus meginžorra ofvirkra barna.
... 
hefja sig upp
į kostnaš 
foreldra 
ofvirkra barna
Žau dęmi sem hér eru tżnd til eru ekki studd faglegum rökum og eiga sér afskaplega takmarkaša stoš ķ raunveruleikanum. Raunar er vandséš hvaša tilgangi žessi mįlflutningur žjónar nema kannski aš gera lķtiš śr foreldrum ofvirkra barna og draga ķ efa heilindi žeirra starfsstétta sem koma aš mešferš žeirra.

Upplżsingar

- traustar og įreišanlegar
Kynntu žér
kosti og
galla
lyfja-
mešferšar
*
en gęttu
aš gęšum
žeirra
upplżsinga
Undirritašur er žeirrar skošunar aš mikilvęgt sé aš foreldrar ofvirkra barna og fjölskyldur žeirra kynni sér vel kosti og galla lyfjamešferšar viš ofvirkni. Žegar žaš er gert ętti aš gęta vel aš gęšum žeirra upplżsinga sem byggt er į og hvašan žęr koma. 

Lęknum og sįlfręšingum ber aš beita žeim mešferšarašferšum sem sżnt er aš virka best samkvęmt traustustu rannsóknum hverju sinni. Foreldrar ofvirkra barna ęttu žvķ aš aš geta treyst upplżsingum sem frį žeim koma. 

Hér skal m.a. bent į vandaša grein Gķsla Baldurssonar lęknis sem birtist ķ Morgunblašinu sl. laugardag (žann 24. febrśar 2001).

Foreldrafélag ofvirkra barna hefur einnig safnaš upplżsingum sem hęgt er aš treysta.

lokum
Lokaorš

mat
greinar-
höfundar

Undirritašur er sjįlfur žeirrar skošunar aš reyna eigi til žrautar ašra mešferš įšur en lyfjamešferš er reynd og aš forsenda lyfjamešferšar sé aš fyrir liggi sérfręšilegt mat į barninu. 

Aš mati greinarhöfundar er įkvešinn hópur ofvirkra barna žvķ mišur svo žungt haldinn af einkennum sķnum aš naušsynlegt er aš beita lyfjamešferš til višbótar viš ašra mešferš til aš börnin og fjölskyldur žeirra geti lifaš mannsęmandi lķfi. Žessum börnum er ritalin blessun, ekki bölvaldur. Foreldrar ofvirkra barna žurfa žvķ aš mynda sér skošun į lyfjagjöfinni grundvallaša į upplżsingum sem žau geta treyst. 

Gylfi Jón Gylfason Höfundur er yfirsįlfręšingur og deildarstjóri sérfręšižjónustu hjį skólaskrifstofu Reykjanesbęjar

Efst į žessa sķšu *Forsķša * Ofvirknivefur * Ofvirknibók