Forsa
GPfrtta
Kom inn!
SturlaFridriksson

 

 

Aftur
su Sturlu
Fririks-
sonar

Bvsindi Reykjavk 10, bls. 5-8, 1992
Stefn Aalsteinsson:

Uppsetning
og atria-
dlkur
GP

Strf dr. Sturlu Fririkssonar 70 ra

*  *  *

 

Bstrf

sku

UPPRUNI OG HUGASVI

Uppeldi sitt hlaut Sturla rkmannlegu menningarheimili Reykjavk. Inn a uppeldi fst gildur ttur ar sem voru kynni hans af bskap. Hann rak kr Sturlubrra r Briemsfjsi til beitar Vatnsmrina og vann vi heyskap fyrir b eirra sumrum og vi mjaltir vetrum. kynntist hann einnig bskap utan Reykjavkur. Hann var sumardvl Laxfossi Borgarfiri, hj sr. Jni Klfafellssta og hj Jni alingismanni Plmasyni Akri.

 

Frjtt
flagslegt
umhverfi

Sturla ber sterkan svip af erfum snum og umhverfi. Hann er dmigerur frimaur sem er ekkert rki vsinda og mennta vikomandi. Hann er fjlfrur um flesta tti tilverunnar slandi fr fornu fari og fram ennan dag. Br hann ar a sterkri lngun til a frast fr unga aldri, en einnig a v a hafa haft nin kynni af srfringum mrgum svium vsinda fr unga aldri. Meal eirra m nefna frnda hans Nels Dungal prfessor, frumkvul msum greinum lknavsinda slandi, orvald Throddsen, jarfring og yfirbura frimann, sem var giftur frnku hans, og Halldr Hermannsson, bkavr vi Cornell hsklann ku New York rki, sem var tengdur honum furtt og var jsagnapersna lifanda lfi fyrir ekkingu sna slenskum bkakosti.
Fjlfrur
og
vfrull

 

Sturla er fjlmenntaur vsindum og hefur skoa furur nttrunnar llum heimslfum. Jafnframt hefur hann hloti fgaa framkomu veganesti fr barnsku. Hann umgengst alla, ha sem lga, me hllegri kurteisi. Hann er gur fulltri slands egar hann ferast me erlendum jhfingjum um heiminn.
 

 

1941 MR
1944 BA
1946 MA

NM SKLA - VSINDANM

Sturla lauk stdentsprfi fr menntasklanum Reykjavk vori 1941 og stti fyrirlestra heimspeki, lknisfri og efnafri vi Hskla slands nsta vetur. Sumari 1942 venti hann snu kvi kross og sigldi til Bandarkjanna me Goafossi skipalest, 20 daga fer httuslum strstaka. um hausti hf hann nm vi Cornell hsklann ku og lagi stund erfafri. ar lauk hann fyrst bachelorsgru (BA-prfi) 1944 og san mastersgru 1946.

Kennsla
ofl
1950 H
kynbtur
jurta
egar heim kom fr essu nmi Bandarkjunum var ekki um auugan gar a gresja me strf svii erfafri. Sturla tk v fyrst a sr kennslu en vann jafnframt hj Skgrkt rkisins. rinu 1950 kom hann san til starfa hj Bnaardeild Atvinnudeildar Hsklans. Tk hann ar vi srfringsstarfi svii jurtakynbta. Dr skell Lve hafi gegnt essu starfi ur en horfi fr v egar hann rst prfessor vi hsklann Winnipeg.
Rannsknir

og

tilraunir

Sturla hfst egar handa um tilraunir jurtastofnum og kynbtur eim vi mjg frumst skilyri. Hann fkk fyrstu til umra landskika Varm Mosfellssveit, en ar var ekki einu sinni skli til a matast hva a sinna innivinnu. Eigi a sur hlaut essi skiki nafni Tilraunastin Varm, og st undir nafni.

Um mijan sjtta ratuginn tkst san a f leiga spildu r landi Korplfsstaa. ar var smm saman bygg upp astaa, bi geymsluhs fyrir uppskeru, vinnuastaa innanhss og grurhs til tilrauna. essi staur fkk nafni Korpa. ar tkst Sturlu a koma af sta mrgum verkefnum prfun og kynbtum jurtum sem fengu marghtta gildi fyrir slenskan landbna.

1957
nmsleyfi

1961
doktor

ri 1957 fkk Sturla leyfi fr strfum vi Bnaardeild og hlt til framhaldsnms vi hsklann Saskatoon Saskatchewanrki Kanada. ar skipulagi hann tilraunir me kynbtur belgjurt eirri sem kllu er lserna erlendis en refasmri slensku. Vann hann ar a tilraunum og nmi me nokkrum hlum vegna starfa sem klluu a vi Bnaardeild, en ri 1961 hafi hann loki rannsknum snum refasmranum og hlaut doktorsnafnbt fyrir ritger sna um a efni.

Dr Sturla Fririksson vi athugun kolagrf uppblsnum mel vi Sandvatnshl

Snjall
og
tsjnar-
samur
RANNSKNIR

Sturla Fririksson var hugmyndarkur vali rannsknaverkefnum. Hann s oft hvar hgt var a prfa nja og forvitnilega hluti me tiltlulega einfldum tilraunum. Oft gfu essar einfldu tilraunir svo glgg svr a ekki urfti lengra a leita.

 

Snarrtin:

uppgtvun

fri

og

fordmar

egar kal gekk yfir tk Sturla eftir v eins og arir a snarrt lifi oft af klnum tnum a annar grur hyrfi a mestu. egar kal var mest ttu eir bndur helst heyskapar von sem bjuggu vi snarrtartn. Sturla hf leit a snarrt sem ekki yxi berandi fum og mtti s tn ar sem mikil kalhtta vri. Hann fann sltt snarrtartn Fjllum Kelduhverfi og fkk fr af eim. Frinu si hann flag verholtum Mrum og gat a fum rum linum boi bndum sem bjuggu vi kalhttu snarrtarfr nrktir snar. Aalsteinn brir minn Vabrekku Hrafnkelsdal fkk a prfa snarrtina fr Sturlu. Hn var rj sumur a n sr strik en kom frbran vxt. Punturinn var klofhr fullvaxinn, fur sust engar, graslagi vi jr var tt og mjkt og furgildi stst fyllilega samanbur vi mealtu.

Snarrtin virtist vera mjg gur kostur fyrir bndur sem bjuggu vi mikla kalhttu. Samt reyndu hana fir. M ar kenna um a erlendir bnaarhsklar kenndu a a snarrt vri alandi illgresi og einskis nt til furs. au fri mttu sn meira en innlendar stareyndir.

Grnfur
auka-
mnuur
sumarsins
 
Sturla vann um tma a tilraunum me grnfur, fyrst Varm og sar Korpu. eim tilraunum var ekki mikill gaumur gefinn byrjun. En fyrstu frttir af haustbeit lamba grnfur fru eins og eldur sinu um landi. ar uxu lmbin eins og besta afrtti um hsumar. sagi Halldr Plsson, bnaarmlastjri, a Sturla Fririksson hefi lengt slenska sumari um mnu me furklinu.
Jurtabtur
korpa
Sturlu-
vingull
Sturla hefur tt frumkvi a mrgum tilraunum starfsferli snum. M ar meal annars nefna kynbtur tngrsum. ar l hann fram stofn af vallarfoxgrasi sem hefur hloti nafni Korpa og reynist me gtum til rktunar, bi slandi og erlendis. Kanadamenn framleia fr af eim stofni og selja va. rktai hann upp stofn af tnvingli sem reyndist srstaklega vetrarolinn og hefur hloti nafni Sturluvingull.
sland:
rannsknar-
stofa
fr
fjru
til
fjalla
Sturla hefur fr unga aldir haft ngju af fjallferum. Hann kynntist landinu langferum um hlendi, fyrst hestum en sar torfrublum. Hann hafi nmt auga fyrir v hvernig grur breyttist fr fjru til fjalla. framhaldi af v hf hann rannsknir vexti og vetraroli missa grastegunda vi mismunandi skilyri.

Sturla vildi ekki urfa a ba ratugi eftir kldu rferi til a f niurstur. Hann fann kldu rin, hvert um sig harara en a nsta undan, me v a fra sig hrra og hrra yfir sj. Tilraunirnar Sprengisandi og Kili eru gott dmi um hyggjuvit Sturlu vi a nota nttruna og landi sem rannsknastofu. annig fkk hann oft glgg svr me litlum tilkostnai um fyrirbri sem kosta hefi of fjr a rannsaka me rum htti. Hagsni hefur alltaf veri rkur ttur elisfari Sturlu.

1963
Ntt
land

Surtseyjar-
flagi

SURTSEY

egar gos hfst 14. nvember 1963 suvestur af Vestmannaeyjum var Sturla Fririksson snemma fer yfir gosstvunum til a sj me eigin augum og ljsmynda gosi llum snum mikilfengleik. San fylgdist hann ni me framvindu gossins og ekki hva sst egar ljs kom a gosi myndi byggja upp eyju sem tti sr varanlega framt. Eftir a Surtseyjarflagi hafi veri stofna var Sturla forystu um a fylgjast me run lfs essu snortna eylandi.

Skr
eftirlit
me
landnmi
lfs
Ekkert eitt verkefni mun hafa frt Sturlu jafnmikinn hrur og rannsknirnar lfinu Surtsey. ar var hann rum saman vakinn og sofinn varbergi. llu var a fylgjast me, ekkert mtti lta fram hj sr fara. Rannsknir run lfs Surtsey uru frgar um allan heim. ar fr saman a tvennt sem urfti til a mikil saga yri skr. Surtsey reis r hafi sunnan slands og ar hf lf a rast sem eldur og eimyrja ru ur. Maur sem ekkti sinn vitjunartma, Sturla Fririksson, hafi forystu um a strviburum sem ar gerust vri vel og rtt lst.
 

Erfa-
fri-
nefnd H
merk
strf

ERFAFRINEFND OG SUSJUR

ri 1964 tti Sturla Fririksson aild a stofnun Erfafrinefndar Hskla slands. Gur styrkur fkkst fr Bandarkjunum til a koma ft mannerfafrirannsknum vegum nefndarinnar. Starf nefndarinnar hlst samfellt 15 r, ea mean bandarska styrksins naut vi. San hefur nefndin veri hrakhlum. Er rf a beina athygli a hinni gagnmerku ttarskr sem unni var a vegum nefndarinnar og er brn nausyn a halda fram v verki sem ar var unni.

Vsinda-
flag
og
sa Wright
Sturla Fririksson var kjrinn flagi Vsindaflagi slendinga ri 1960 og var forseti ess rin 196567. Hann var fr upphafi formaur susjsins, sem ber nafn frnku hans, su Gumundsdttur Wright. Sjurinn var stofnaur ri 1965 vegum Vsindaflagsins og veitir rlega einum slenskum vsindamanni heiurslaun.
 

 

Va
fari
og
margt
skoa
me
gu
fru-
neyti

VSINDI ALJAVETTVANGI

Sturla var gerur flagi Aljadraverndunarsjnum (World Wildlife Fund) ri 1973. eim flagsskap eru bi nttruvsindamenn og msir jarleitogar. a tti frttnmt slandi egar Bernhar prins, eiginmaur Jlnu Hollandsdrottningar, kom einkaotu sinni hinga til lands ri 1978 til a taka Sturlu og Sigrnu konu hans langfer. Han l lei eirra hjna me prinsinum um Grnland, Labrador, New York og Bahama til Manaos vi Amazonfljt Brasilu. aan fru au me hpi vsindamanna og nttruskoara til Suurskautslandsins ar sem au heimsttu msar rannsknastvar og vetursetubir landknnua. au hjn hafa ferast var um heiminn vegum smu samtaka. Voru r ferir oftast farnar til a skoa srsttt nttrufar og dralf sem sta var til a vernda. ar m nefna loseli og sfla vi Suurskautslandi, fla og nashyrninga Afrku, tgrisdr Indlandi, Nepal og Bhutan og hi strfurulega dralf Galapagoseyjanna sem liggja vi mibaug Kyrrahafi, vestur af strnd Suur-Amerku.

 

 

Veii-
og
vsindi

VINTRA- OG VSINDAMAUR

Sturla Fririksson er senn vintramaur og vsindamaur. g var honum einu sinni samfera inn Vestur-rfi. Hann hafi fengi leyfi til a fella tv hreindr til a skoa vambarinnihald eirra og kanna hvaa grur au hefu veri a bta. a var greinilega mikill hugur Sturlu egar vi nlguumst hreindrin og hann fr veiimannlega a llu. Hann valdi sr dr r hpnum og fylgdarmaurinn anna, og au fllu samtmis. En egar brin hafi veri felld kom vsindamaurinn ljs. Allt var vegi og skr r drunum sem felld hfu veri og nkvm skrsla gefin prenti um a hvaa grur essi tv hreindr hefu veri a bta sustu stundirnar lfi snu.

a er margt skylt me veiiskap og vsindum. Veiimaur leitar a br lklegum sta og notar ekkingu sna til a nlgast hana og leggja a velli. Vsindamaur leitar nrrar ekkingar lklegu svii og reynir a hndla hana me rannsknum. Marki snu nr veiimaurinn egar brin fellur. Vsindamaurinn nr snum rangri egar n ekking kemur ljs. eir stefna bir beint a snu marki. vintrar og veiimennska er eim sameiginleg.

Sturlu hefur hlotnast s hamingja starfi a hafa veri samfelldri vintraleit.

Stefn Aalsteinsson

Aftur su Sturlu Fririkssonar

Top of Page * The GOP-frettir Main Page