GÓP-fréttir  
Feršatorg 

Kom inn
GJ finnur Hófsvaš

Einar Magnśsson (17.03.1900 - 12.08.1986)
kennari viš Menntaskólann ķ Reykjavķk frį 1922 og rektor 1965-1970
segir frį

Bķlferš um Sušuröręfin
og sunnan Hofsjökuls
dagana 14. - 20. september 1950.

Śr
Įrbók
FĶ 1951

Svona millifyrirsagnir eru frá GÓP
sem er uppskrifari og setti atrišisorš ķ vinstri dįlk.
Frįsögn Einars er hér fyrir nešan.

Leitaš
leišar
noršan
Hofsjökuls
1949 Leitaš leiša noršan Hofsjökuls

Ķ fyrra sumar, 1949, gekkst ég fyrir leišangri ķ bķlum til žess aš finna bķlfęra leiš milli Kjalvegar og Sprengisands noršan Hofsjökuls og žar meš bķlfęra leiš frį Reykjavķk til Mišnoršurlands. Žvķ feršalagi er lżst ķ grein ķ Įrbók Feršafélagsins 1950. Enda žótt okkur tękist aš komast žessa leiš hindrunarlķtiš meš okkar įgęta bķlakosti getur sś leiš ekki talist bķlfęr vegna vatnsfalla.

27. įgśst
fundu
Gušmundur
og Egill
Hófsvaš
og žaš
breytti
įętlun
feršarinnar
1950 Leitaš leiša sunnan Hofsjökuls

Sķšastlišiš sumar, 1950, gekkst ég žvķ fyrir öšrum leišangri til žess aš finna bķlfęra leiš milli Kjalvegar og Sprengisands sunnan Hofsjökuls. Ég fékk Ingimar Ingimarsson bķlstjóra ķ liš meš mér og sķšar žį bķlstjórana Pįl Arason og Gušmund Jónasson svo aš ég hafši žar meš mér hina mestu kappa. Var upphaflega įętlunin aš leggja upp frį Kerlingarfjöllum og halda žašan austur į Sprengisand. En seint ķ įgśst fundu žeir Gušmundur Jónasson og Egill Kristbjörnsson bķlfęrt vaš į Tungnaį vestan undir Vatnaöldum. Varš žaš žvķ aš rįši aš fara fyrst žį leiš noršur yfir Tungnaį og sķšan vestur yfir Köldukvķsl, noršur į Sprengisand og sķšan vestur meš Hofsjökli til Kerlingarfjalla.

14. sept.
af
staš

Alls 42

Lagt af staš

Eftir allmikinn undirbśning var svo lagt af staš snemma morguns 14. september ķ 3 stórum fólksbķlum og einum stórum vörubķl meš farangri. Ķ förinni voru alls 42, žar af 3 konur, 12 įra drengur og hollenskur blašaljósmyndari.

Ekiš yfir
Tungnaį
į
Hófasvaši
og tjaldaš
viš
Fossvatn

Var ekiš eins og leiš liggur upp Landssveit. Vešur var kalt, noršan stormur og sandbylur svo aš varla sįst śt śr augunum žegar komiš var austur fyrir Sölvahraun. Um fjögur leytiš var komiš aš Tungnaį undir Vatnaöldum. Įin er žar breiš og ķ mörgum kvķslum. Undir forustu žeirra Gušmundar og Egils var ekiš rakleitt yfir įna og var hśn hvergi dżpri en ķ mitt lęri, en botn var vķša stórgrżttur og varasamur. Tók žaš tępan klukkutķma aš koma öllum bķlunum yfir. Sķšan var ekiš eftir sléttum sandöldum ķ öskuroki og svo svörtum sandbyl aš žaš var eingöngu mešfęddri ešlishvöt Gušmundar aš žakka aš viš komumst aš Fossvatni kl. tęplega sjö. Viš slógum žar upp tjöldum og įttum žar allgóša nótt žótt stormur vęri mikill.

15. sept.
 
Ekiš um Jökulheimasvęšiš

Skošuš Veišivötn
Nęsta morgun, föstudaginn 15. september, ókum viš eftir sléttum melöldum aš Tjaldvatni og vķšar. Vešur var ekki eins hvasst og daginn įšur. Sķšan var haldiš til baka til noršausturs.

Flugvélin Geysir tżnd
Um hįdegi flaug flugvél yfir okkur og kastaši nišur til okkar tilkynningu um hvarf flugvélarinnar Geysis.

 

Austur
fyrir
Ljósufjöll
yfir
Heljargjį

Köldukvķsl
gegnt
Illugaveri
Leiš 16 - erfitt yfir Heljargjį
Viš ókum sķšan įfram um slétta vikursanda sunnan Ljósufjalla og allt austur fyrir žau, žar til viš įttum eftir 8 km aš Vatnajökli. Vešur fór batnandi og var śtsżni fagurt til jökulsins. Žar var snśiš til vesturs noršan Ljósufjalla aš Heljargjį sunnan undir Gjįfjöllum. Gekk allerfišlega aš komast eftir gjįnni og upp śr henni varš aš draga bķlana meš vindum. Tók žį viš allgreišfęrt hraun noršur aš Gjįfjöllum og žį var komiš myrkur um kl. sjö um kvöldiš. Varš žvķ aš aka viš ljós vestur sandorpiš hrauniš og gekk žaš furšu greišlega, en góšur er sį vegur ekki. Um kl. 8:30 var komiš aš Köldukvķsl gegnt Illugaveri og tjaldaš žar į graslendi viš lķtinn lęk.
16. sept. Yfir Köldukvķsl, kannaš Sóleyjarhöfšavaš og gist ķ Nżjadal/Jökuldal
Laugardaginn 16. september var gott vešur en sólskinslaust. Var haldiš af staš yfir Köldukvķsl rétt viš hraunnefiš gegnt kofanum ķ Illugaveri og įin ķ mitt lęri en lķtiš var ķ įnni žvķ aš frost var um nóttina.

Var nś komiš yfir į Sprengisandsleiš sem įšur hefur veriš ekin, fyrst af Sigurši Jónssyni frį Laug 1933 og sķšar 1948 af Pįli Arasyni og fleirum.

Sjį hér
pdf-frįsögn
Jóns Vķšis

Einar nefnir žaš ekki en hann var meš Sigurši frį Laug įsamt Jóni Vķšis męlingamanni og Valdimari Sveinbjörnssyni, menntaskólakennara ķ fyrstu feršinni noršur įriš 1933.
Sjį hér pdf-frįsögn Jóns Vķšis af žeirri ferš.

*

Var nś ekiš vestur aš Sóleyjarhöfša og kannaš vašiš į Žjórsį. Taldist žeim sem žar óšu yfir aš įin mundi vel fęr bķlum okkar.

Žašan var snśiš viš og ekiš yfir margar slęmar kvķslar ķ Eyvindarkofaver og skošašar rśstirnar af kofa Fjalla-Eyvindar. Žašan var svo ekiš rakleišis eftir melöldunum austur ķ Jökuldal ķ Tungnafellsjökli og sķšustu tvo tķmana viš ljós. Tjaldaš var ķ mynni dalsins. Um nóttina var talsverš hrķš.


Svörtu hringirnir tįkna nęturstaši
17. sept.

 

Yfir Žjórsį aš jökulgöršum, sušur til Arnarfells
Sunnudaginn 17. september var gengiš skammt inn ķ dalinn og var jörš žar alhvķt. Um kl.12 var svo ekiš af staš noršur ķ Tómasarhaga og sķšan vestur yfir Sprengisand ķ įttina aš Klakki. Žarna eru haršir melar og hvergi grżttir. Bergvatnskvķsl og Žjórsį voru žarna litlar. Sķšan var ekiš alveg upp aš jökulrušningunum, sušur meš jöklinum og yfir fjölmargar kvķslar og voru žęr sumar dįlķtiš varasamar. Hefši sjįlfsagt veriš betra aš vera fjęr jöklinum. Vešur var mjög fallegt, glampandi sólskin og lķtill vindur. Śtsżni var fagurt til sušurs en dimmt til noršurs. Sunnan og austan Arnarfells eru grasflesjur og blautt og gekk seint ķ myrkrinu aš finna fęra leiš yfir eystri Arnarfellskvķsl svo aš klukkan var oršin 10 er viš tjöldušum undir Arnarfelli ķ kulda og byl.
18. sept.

 

Vestur meš Arnarfellsmślum ķ žungu fęri. 15 km dagleiš.
Mįnudagurinn 18. september rann upp bjartur og kaldur. Fegurš er mikil ķ Arnarfelli og gróšur dįsamlegur en var nś fölnašur. Um hįdegisbil var haldiš vestur aš Arnarfellsmślum. Žaš eru grasi grónir hólar sem jökullinn hefur velt fram. Sunnan undir žeim er sökkvandi mżri en aš baki žeim lón og kvķslar en milli žeirra og jökulsins jökulrušningur sem fjölmargar smįkvķslar skerst gegn um. Ķ žessum smįkvķslum festust bķlarnir hvaš eftir annaš svo draga varš žį upp śr žeim ę ofan ķ ę og gekk feršalagiš žvķ seint. En vešur var mjög gott. Eftir 8 klukkutķma erfiši höfšum viš komist 14-15 km vestur meš Mślunum og var žar tjaldaš ķ hörkufrosti. Žessi spotti mį teljast ófęr, a.m.k. žungum bķlum eins og viš höfšum.
19. sept.

Hringnum
lokaš.

Erfiš
brekkan
upp ķ
Įrskarš
ķ
Kerlingar-
fjöllum

Įfram vestur yfir Miklukvķsl, Blautukvķsl og Hnķfį. Hringnum lokaš.
Žrišjudaginn 19. sept. var svo haldiš af staš vestur meš Hjartafelli, nešst ķ jökulrušningunum. Skammt frį jökulröndinni komum viš aš hver, 70-80 grįšu heitum. Var svo haldiš vestur meš Ólafsfelli og yfir Miklukvķsl og sušur af Söšulfelli fengum viš sęmilegt vaš yfir Blautukvķsl žó aš botn vęri žar nokkuš laus. Žašan taka viš sléttir sandar vestur aš Hnķfį. Žar komum viš į bķlför eftir żmsa sem žangaš hafa fariš į bķlum śr Žjórsįrdal og Kerlingarfjöllum. Var žį okkar för eiginlega lokiš. Viš höfšum ekiš bķlum fyrir sunnan Hofsjökul.

Frį Hnķfį var svo ekiš til Kerlingarfjalla og mį telja žį leiš sęmilega greišfęra. Žar er brekka ein austan Illahrauns, svo snarbrött aš draga varš bķlana upp į spilum. Žar žarf aš moka sneišing ķ brekkuna. Hin torfęran er brekkan austan viš sęluhśsiš ķ Įrskarši. Žar sįtu bķlarnir fastir ķ móunum. Žį brekku žarf aš laga. – um kvöldiš ókum viš til Reykjavķkur ķ dįsamlegu vešri.

Ein
greišfęr
leiš er
žvert
yfir
hįlendiš
og hana
į aš
opna
Įrangur feršarinnar
Hver er svo įrangurinn af žessu feršalagi? Hann er sį aš viš žykjumst hafa gengiš śr skugga um žaš aš leišin sunnan Hofsjökuls er ekki fęr bķlum į kaflanum frį Žjórsį aš Blautįrkvķsl (Blautukvķsl). Žaš eru um 20-25 km. og eru žar Arnarfellsmślarnir verstir. Leišin noršan Hofsjökuls er heldur ekki venjulegum langferšabķlum. Žaš er žvķ ekki nema ein greišfęr leiš eftir žvert yfir hįlendiš. Žaš er leišin sem Siguršur frį Laug fór fyrir 18 įrum į litlum, vélvana bķl, leišin yfir Tungnaį į Haldin og noršur Sprengisand noršur ķ Bįršardal. Žess vegna į aš byggja brś yfir Tungnaį į Haldinu og varša svo leišina noršur. Žį er leišin opin öllum bķlum meš framhjóladrifi aš minnsta kosti.
Öręfin
eru ekki
ķ
einkaeign
Į hįlendiš aš vera fyrir śtvalda?
Żmsir žeir sem ég hef rętt viš um žetta eru mótfallnir žessari hugmynd. Žeir segja aš öręfin eigi aš vera frišuš fyrir bķlum og venjulegu feršafólki. Meš bķlunum séu töfrar öręfanna bśnir aš vera. Žar til er žvķ aš svara aš žó aš ein leiš žvert yfir öręfin verši opnuš bķlum žį eru žau svo vķšįttumikil aš nóg er eftir fyrir žį fįu menn sem hafa svo mikil efni eša ašrar ašstęšur aš žeir geti fariš rķšandi um hinar miklu vķšįttur.
Žvķ vķšar
sem unnt
er aš aka
žeim mun
fleira opnast
almenningi
til aš njóta.
Hlutverk FĶ
er aš
stušla aš žvķ.
Feršafélagiš er félag almennra feršamanna og į aš berjast fyrir hagsmunum žeirra
En žaš eru fleiri en žessir fįu śtvöldu sem eiga aš geta sótt til öręfanna sér til sįlubótar. Bķlfęr leiš žvert yfir landiš įsamt nokkrum sęluhśsum gęti gert gangandi fólki mögulegt aš ganga austur ķ Vonarskarš, į Tungnafellsjökul, vestur aš Hofsjökli og ķ Arnarfell og žašan til Kerlingarfjalla og vķšar og vķšar.

Ég tel žvķ aš Feršafélagiš gerši vel ķ žvķ aš vinna aš žvķ aš fį brś į Tungnaį og žaš sem fyrst – žvķ einhvern tķma veršur žetta gert.

Einar Magnśsson

GÓP-fréttir * Feršatorg